feketedanijela -

Postovi

PRAVO NA INFORMISANJE NA MATERNJEM JEZIKU

Ostvaruje se izdavanjem novina i časopisa različitih žanrova i emitovanjem radio i televizijskih programa.
U nadležnosti Skupštine Vojvodine je da se stara o javnom informisanju na jezicima nacionalnih manjina. Iz budžeta Vojvodine redovno se sufinansira izlaženje jednog dnevnog i jednog dvonedeljnog lista na mađarskom jeziku i po jednog nedeljnika na slovačkom, rumunskom i rusinskom jeziku. Prema mogućnostima budžeta Vojvodine, sufinansira se jedan broj dečjih i omladinskih listova na jezicima nacionalnih manjina. Pored toga, ovde izlazi još oko 200 listova na jezicima nacionalnih manjina.
Radio program:
- na mađarskom jeziku emituje Radio televizija Srbije - Radio Novi Sad (24 sata dnevno) i 13 lokalnih radio stanica
- na slovačkom jeziku emituje RTS - Radio Novi Sad ( svakodnevno sedam sati ) i 7 lokalnih radio stanica
- na rumunskom jeziku emituje RTS - Radio Novi Sad (svakodnevno sedam sati) i 4 lokalne radio stanice
- na rusinskom jeziku emituje RTS - Radio Novi Sad (prosečno dnevno 4,5 sata) i 3 lokalne radio stanice.

Radio televizija Srbije - Televizija Novi Sad emituje svakodnevno programe na mađarskom, slovačkom, rumunskom i rusinskom jeziku.
Regionalna TV-stanica u Subotici emituje sopstveni program i na mađarskom jeziku.

Objavio feketedanijela u 12. januar 2009 20:23:05 | 17 komentara

Obrazovanje na maternjem jeziku

PRAVO NA OBRAZOVANJE NA MATERNJEM JEZIKU obezbeđuje pripadnicima nacionalnih manjina školovanje na svom jeziku na svim stepenima obrazovanja.
U mestima gde zbog malog broja učenika nije moguće organizovati nastavni proces na jezicima nacionalnih manjina, učenici-pripadnici nacionalnih manjina, kroz dopunsku nastavu, uče maternji jezik i nacionalnu kulturu.

Vaspitno-obrazovni rad sa decom predškolskog uzrasta organizuje se i na jezicima nacionalnih manjina. Na taj način se deca pripremaju za školovanje na maternjem jeziku.

Osnovno obrazovanje
Srednje obrazovanje
Više i visoko obrazovanje

Osnovno obrazovanje
Nastava na maternjem jeziku u osnovnim školama organizovana je:
- za učenike mađarske nacionalnosti u 118 škola u 29 opština
- za učenike slovačke nacionalnosti u 19 škola u 12 opština
- za učenike rumunske nacionalnosti u 32 škole u 9 opština
- za učenike rusinske nacionalnosti u tri škole u tri opštine.

Srednje obrazovanje
Nastava na maternjem jeziku u srednjim školama organizovana je:
- za učenike mađarske nacionalnosti u 28 škola u 12 opština
- za učenike slovačke nacionalnosti u dve škole u dve opštine
- za učenike rumunske nacionalnosti u dve škole u dve opštine
- za učenike rusinske nacionalnosti u jednoj školi.

Više i visoko obrazovanje
Nastava na maternjem jeziku organizovana je:
- za studente mađarske nacionalnosti na tri više škole i pet fakulteta
- za studente slovačke nacionalnosti na dva fakulteta
- za studente rumunske nacionalnosti na jednoj višoj školi i dva fakulteta
- za studente rusinske nacionalnosti na dva fakulteta.

Objavio feketedanijela u 12. januar 2009 20:21:12 | 2 komentara

Saradnja Slovacke i Srbije

Naši bilateralni odnosi nadmašuju diplomatske standarde, za nas Srbija i Crna Gora predstavlja prijateljsku zemlju, a to naše prijateljstvo želimo da pokažemo i u EU. Nakon što smo 2000. postali član OECD i preuzeli dužnost zemlje donatora, odabrali smo Srbiji za naše polje delovanja. Od 2003. imamo za tu priliku specijalno ustanovljen fond iz kojeg veći deo novca ide za program "Bratislava - Beograd" izjavio je nedavno Slovački ambasador u Srbiji.
Slovaci već duže vreme žive na teritoriju Srbije, pre svega u Vojvodini gde imaju i status manjine. Slovački narod se je naseljavao na prostoru Srbije u vreme kad je Vojvodinom vladala Austo-Ugarska. Procenjuje se da žive već oko 250 godina.
Oni drže do svog identiteta ali se ne suprostavljaju državi Srbiji kao što to čine neke druge manjine (Mađari, Šiptari,..). Oni su se integrisali ali isto tako očuvavaju svoju slovačku tradiciju i običaje.
"Centar" Slovačke manjine Bački Petrovac (BÁČSKY PETROVEC), gde je najbrojnija. Opština Bački Petrovac je najmanja opština u Vojvodini. Takođe se i sa brojem naseljenih mesta ubraja u grupu najmanjih opština, čine je četiri naselja: Bački Petrovac kao najveće i najrazvijenije naseljeno mesto, zatim Gložan, Kulpin i Maglić. Bački Petrovac kao i Gložan pretežno su nastanjena slovačkim stanovništvom, Kulpin takođe ima većinu stanovništva slovačke narodnosti.
U tim delovima Slovačka manjina ima pravo na dvojezičnost, tako da su table i napisi na dva jezika, srpskom i slovačkom.
Prvi Slovaci su ovo područje počeli naseljavati u prvoj polovini 18. veka. Futoško gazdinstvo, jedno od najvećih u Bačkoj kupio je Mihajlo Čarnojević. Kako u Futogu nije mogao da nađe dovoljno radne snage, zamolio je svog impopulatora Mateja Čanija, koji je rodom bio iz Malinaca (Slovačka), da mu dovede podanike iz Slovačke. Pod njegovim vodstvom 1745 na futoško gazdinstvo došlo je 2000 Slovaka – evangelista koji su bili prvi doseljenici u Bačku. Od svog vlastelina Čarnojevića dobili su deo stare opštine Petrovac, deo u kojem je u to vreme bio nastanjeno 19 srpskih porodica. Prvi slovački doseljenici u Petrovac potiču iz Novohrada, Hontu, Gemera kao i Orave, Liptova, Zvolena i Turca (usput su se pridružili prvim doseljenicima).
Ta opština ima jako puno saradnje sa maticom Slovačke, tako da Slovačka država pomaže raznim sredstvima Slovačkoj manjini u toj opštini. Npr.: Dobri sredješkolci mogu da idu studirati u Slovačku, a da pri tome dobijaju stipendiju slovačke vlade.
Slovački narod na prostorima Srbije nije agresivan i ne stremi ka neprijateljstvu sa državom Srbijom. Naprotiv oni žele i oće da pomognu Srbiji, da se razvija na svim poljima. Jako su prijatni i gostoljubivi kad se obidju krajevi u kojima su većina.
U Petrovcu jako puta budu kulturne manifestacije i održavanje raznih predstava, a gosti su im najčešće sunarodnjaci iz matice Slovačke.
Slovačka manjina podržava Srbiju u sačuvanju teritorjalnog integriteta i suveriniteta nad Kosmetom, jer imaju slične probleme u matici Slovačkoj sa mađarskom manjinom, tako da jako dobro razumu srpske muke. To Srbi jako puno cene, kako obični građani, komšije Slovaka tako i sama država Srbija.
_________________

Objavio feketedanijela u 12. januar 2009 20:13:38 | 2 komentara

Turizam

Turizam opstine Backi Petrovac

Današnju sliku ovog kraja karakterišu bogata i plodna polja sa oazama voćnjaka i vinograda, mreža kanala i reka Dunav, okruženi bogatim zelenilom i netaknutom prirodom, ritovima, parkovima, drvoredima u naseljima, sa industrijom u razvoju, obuhvatnom mrežom obrazovnih institucija, raznovrsnošću kulturnih aktivnosti sa bogatom nacionalnom tradicijom i renomeom.

Opština Bački Petrovac ima značajan turistički potencijal. Postoje realne mogućnosti za razvoj lovnog, ribolovnog, sportsko-rekreativnog oblika turizma, kao i cikloturizma.

Kulturno-manifestacioni turizam se vezuje za izuzetno značajnu kulturno-istorijsku baštinu Bačkog Petrovca: najstarija kuća u Bačkom Petrovcu potiče iz 18. veka - zaštićeno kulturno dobro od izuzetnog značaja narodnog graditeljstva, zgrada crkvene opštine sa slovačkom evangelističkom crkvom u Bačkom Petrovcu, dvorac Dunđerski u Kulpinu, te "mniač" u Bačkom Petrovcu i više stambenih objekata u sva četiri naseljena mesta - spomenici pod predhodnom zaštitom.

Tradicionalno se u Bačkom Petrovcu svake godine početkom augusta održavaju Slovačke narodne svečanosti (prvi put su održane 1919. godine), kobasicijada se održava svake godine od 25-27. maja, Kulpinska svadba, manifestacija koja ima za cilj da kroz prikaz svadbenih običaja promoviše kulturu Vojvodine i podstakne razvoj turizma, održava se u Kulpinu poslednjeg vikenda u junu.

Od investicionih programa koji su u toku, jedan od najvećih je svakako projekat ETNO-PARK GLOŽAN, smešten na obali Dunava uz naselje Gložan. Na površini od 151 ha, u sklopu Etno parka, planirano je uređenje etno sela Gložan, Aqua parka i marine na Dunavu. Potencijal prirodnog i ekološkog okruženja na ovom prostoru je evidentan i nemerljiv. Izgradnja jednog specifičnog Etno-parka je projekat koji dvosmerno ima dva velika kvaliteta: ovakvi sadržaji bi bez sumnje povećali za sada još uvek skromnu turističku ponudu opštine Bački Petrovac i ovaj prostor učinili atraktivnijim za posetioce. Narodno stvaralaštvo i adekvatna prezentacija načina života ove sredine i šireg područja prema zapadnoj Evropi bi na najbolji način bili prezentovani velikom broju turista, koji već sada, ali bez zadržavanja prolaze ovuda kopnenim panevropskim koridorom 10 i plovnom transverzalom - rekom Dunav.

Objavio feketedanijela u 12. januar 2009 20:10:46 | 0 komentara

Krajan-Vojvodina

Nekoliko reči o nama...

SLOVAČKI KULTURNO UMETNIČKI CENTAR VOJVODINE Krajan-VOJVODINA,

je građansko udruženje mladih ljudi, interpretatora narodne muzike, umetnika, stručnjaka, zanesenjaka i ljubitelja slovačkog folklora, usmereno na razvoj umetničkih stvaralačkih sposobnosti, talenta, samosvesnosti i smelosti kod mladih ljudi sa ciljem da utiče na njihov umetnički, ali i svakodnevni život.

SLOVAČKI UMETNIČKI ANSAMBL (SUA) Krajan – VOJVODINA je amatersko umetničko telo koje svoj rad zasniva na umetničkoj obradi i interpretaciji slovačkog, kao i neslovačkog folklora. Čine ga mladi ljudi, učenici srednjih škola, studenti i umetnički stručnjaci iz cele Vojvodine. To su pravi zanesenjaci i ljubitelji narodne umetnosti i kulture slovačkog naroda. Spaja ih ljubav prema ljudima, društvu, lepoj narodnoj muzici, pesmi i igri. Spaja ih jedinstvena mogućnost i prilika da razviju svoj igrački talenat, kao i pevačka i glumačka znanja i sposobnosti inspirisane narodnom tradicijom i folklorom. I konačno, spaja ih i zajednički cilj – postati reprezentant slovačkog folklora na tzv. Donjoj zemlji u Vojvodini.

Iz kratke prošlosti...

Slovački kulturno-umetnički folklorni centar Vojvodine (SKUFCV) „Krajan - Vojvodina“ je najmlađe slovačko kulturno - umetničko društvo u Srbiji. Osnovano je 2005. godine kao Folklorni ansambl „Koleso“ (srb. „Kolo“) koji je u kratkom periodu egzistencije svoju aktivnost prezentovao ne samo kod nas u Srbiji, već i u dalekoj Australiji. Po povratku sa jednomesečne turneje u Melburnu, od marta 2006. godine ansambl nastavlja svoj rad kao Slovački umetnički ansambl (slov. SUS) Krajan – Vojvodina, pod „dirigentskom palicom“ Mihala Čiliaka, koji aktivno radi kao umetnički rukovodilac i koreograf. Tu istu godinu karakteriše jaka fluktuacija rukovodstva kao i samih igrača ansambla. Temperamentnost obrađenih koreografija, njihova diferentnost od vojvođanskih relativno sporih igara i zahtevni igrački treninzi su s jedne strane imali za posledicu odlazak nekolicine članova ansambla, dok su sa druge strane su otvorili vrata novim perspektivnim igračima, pravim fanovima slovačkog folklora.

Uprkos tome da Krajan – Vojvodina ima problema sa obezbeđivanjem sopstvenih prostorija i doživljava razne komplikacije prilikom registracije društva, aktivnost članova i kvalitet koreografija kontinuirano nastavlja da raste, o čemu svedoče i mnogobrojni performansi vredni pažnje. Već u maju 2006. ansambl se prezentuje na festivalu „Tancuj, tancuj...“ u Gložanu a za nekoliko meseci i na Međunarodnom festivalu „Zemplinske slavnosti“ u Mihalovcima u Slovačkoj. Redovno nastupa i na celovečernjim koncertima po slovačkim mestima i učestvuje na raznim domaćim festivalima.

Godine 2007. ansambl dobija i prvo priznanje. Drugo mesto u kategoriji stilizovanih igara na festivalu „Tancuj, tancuj...“ u Staroj Pazovi, gde se po prvi put predstavila i novoosnovana ženska pevačka grupa. Sledi učešće na Matičnom svetskom festivalu slovačke omladine (slov. MSFSM) sa nastupima u Levoči, Kežmarku, Bardejovu, Tatranskoj Lomnici, Tatranskoj Lesnoj i relaksacioni vikend u banji Kovačova i u Đetvi (Slovačka). Mladi igrači zajedno sa svojim koreografom su se augusta iste godine oprobali i kao domaćini na Slovačkim narodnim svečanostima (SNS) u Bačkom Petrovcu, da bi posle nekoliko dana otputovali u Rumuniju na IV Međunarodni festival omladine u Čerpotoku. Ono što je najviše obeležilo 2007. godinu je registracija kojom društvo oficijalno dobija naziv Slovački kulturno-umetnički folklorni centar Vojvodine „Krajan – Vojvodina“ (SKUFCV) i pod tim nazivom formira svoje prvo rukovodstvo.

Danas SKUFCV Krajan – Vojvodina broji oko 30 aktivnih članova, najviše srednjoškolaca i studenata iz gotovo svih vojvođanskih mesta u kojima žive Slovaci. To su: Bački Petrovac, Gložan, Kisač, Kulpin, Selenča, Novi Sad, Aradac, Janošik, Vojlovica, Boljevci... Njegov cilj je formiranje reprezentativnog folklorno-umetničkog kolektiva koji će okupljati mlade ljude, zanesenjake i ljubitelje narodne muzike i igre, iz cele Vojvodine i na taj način prezentovati kulturu, tradiciju i običaje najveće slovačke enklave, koja živi upravo ovde u Srbiji.

Po čemu se ovaj ansambl razlikuje od ostalih slovačkih vojvođanskih ansambala? Prvenstveno po tome, što obrađuje i stilizovane koreografije iz raznih oblasti Slovačke, što zahteva visok nivo igračkog i uopšteno muzičkog talenta. Tako na primer, u repertoaru SKUFCV Krajan – Vojvodina se možete susresti sa istočnoslovačkim igrama iz regiona Zemplin, ili sa dupacima sa gornjeg Hrona i ciganskim igrama. Ali sa druge strane ne manjka ni regrutskih igrara sa izvornim slovačkim nošnjama iz Vojvodine. Sastavnim delom postavljanja nove koreografije je i upoznavanje članova sa određenim folklornim regionom koji se obrađuje, njegovim dijalektom, nošnjom i pesmama. Na takav pedagoško - didaktički način igrači postepeno usvajaju znanja iz celoslovačke folkloristike obogaćujući svoju informisanost i razvijajući svoju toleranciju i poštovanje prema ostalim kulturama.

http://www.youtube.com/watch?v=o7FeJk38N_0

Objavio feketedanijela u 12. januar 2009 19:57:23 | 0 komentara

Festivali

U Vojvodini postoji vise festivala a jedan od njih se zove "tancuj tancuj" sto bi u prevodu znacilo "iraj igraj". Do pre par godina taj festival se odrzavao u malom selu Glozan da ne bi nekih par godina unazad se odrzavao u ovom selu samo svake druge godine, dok svake godine kad se ne odrzava u tom selu odrzava se stalno u nekom drugo sa namero da bi se poboljsao turizam i drugih sela. Na to festivalu vecino ucestvuj slovacki ansambli iz Srbije koji se i takmice dok kao gosti nastupaju srbski ansambli i takodje gostuju slovaci iz Slovacke.

Sledeci festival bi istakla "Pivnickom poli" to je festival na kome se pretezno peva i takmici u pevanju starih pesama.www.youtube.com/watch

Ima raznnih jos festivala koji ce biti opisani u nastavku.

Objavio feketedanijela u 12. januar 2009 16:28:38 | 0 komentara

FOLKLOR

Danas u svakom slovackom selu se drzi do toga da imaju svoje kulturno umetnicko drustvo i da odrzavaju tradiciju. Svaka nosnja, nacin igranja se malo razlikuje od sela do sela kao sto se i u Srbiji isto razlikovalo nosnja, igranje, pevanje...

Objavio feketedanijela u 12. januar 2009 16:05:37 | 1 komentara

OBICAJI

Obicno devojke zimi su isle na prelo da predu kudelu. Obicno su se momci i dvojke sakupili kod nekog, dok su devojke predeli kudelu momci su im malo pomagali a ostatak vremena su proveli ispijajuci domace vino.Pored toga tamo su se i kartali, salili a i uz muziku i igrali.

Kad se malo otoplilo i kad je dosao uskts, bilo je obicaja da su momci isli kod svake devojke ranom zorom ne bi li ih probudili, uzeli ih iz kreveta i polili vodom da bi devojka bila cista i lepa cele godine. Ali svaka devojke je na taj dan ocekivala momke da dodju kod njuh tako da su one cekale vec od ranog jutra spremne ne bi li ih zatekli u krevetu. zatim kad su ih momci umili sa tom vodom malo su posedeli kod devojke, doruckovali i svaki bi dobio ofarbano jaje.

Preko leta su obicno imali puno posla oko stoke i poljoprivrede pa su naporno radili celo leto ali kad je bila u pitanju neka zabava nikom uvece nije bilo tesko da ide na tu zabavu i tamo igra dog ga nisu noge zabolele.

Objavio feketedanijela u 12. januar 2009 15:47:47 | 3 komentara

NOSNJA

U svim Slovackim selima sirom Srbije mozemo naci jos po nekoliko baka koje se oblace u slovacku nosnju, a za njih je to gardaroba kao za nas ostale danasnja moda. Te bake su one koje se nisu vremenom menjale i mozemo da kazemo da nisu bile od tih zena koje su pratile modu tako da i dan danas nose te slovacke suknje, kecelje. To su obisno bake koje nisu bile zaposlene, nego su domacice i zive na selu.

Evo da krenemo od vremena kad su se devojke nekad udavale, nosile su uglavnom crne tradicionalne suknje i ogroman veo od cveca koji je tezio i do 10 kg, a koli su normalno nosile na glavi

Uglavnom svakodnevno su bile obucene u takozvanu suknju koja se zvala "kartunka" a kad su isle na zabavu ili u crkvu nosile su suknju zvanu "kartunka". Ove suknje su se pretezno nosile u Backo Petrovackoj opstini a u drugim slovackim selima se malo razlikuje nosnja i nazivi nosnje. One devojke sto su imale najsire suknje i najvise suknji za njih se govorilo da su najbogatije.

Objavio feketedanijela u 12. januar 2009 14:52:29 | 1 komentara

Istorijat Slovaka u Vojvodini

Vojvodina je deo Srbije u kojoj zivi 26 razlicitih naroda, nacionalnih manjina, i etnickih grupa. Vecinu stanovnika cine Srbi a ostatak naroda oko 40% su : Madjari, Slovaci, Hrvati, Rumuni, Rusini.... Od svih tih razlicitih naroda koje cine Vojvodinu mi cemo se pozabaviti Slovacima

Backi Petrovac
Od prilike pre oko 250 godina u tadasnjoj Austrougarskoj Marija Terezija je naseljavala narod u naseljena i nenaseljena mesta da bi stvorila granicni pojas gde su se izmedju ostalog u sadasnju Vojvodinu tada doselili i slovaci. Oni su se uglavnom naseljavali u Vojvodini gde se sad nalaze Slovacka sela. Preziveli su tako sto su pronalazili plodnu i obradjivu zemlju, sredili je i obradjivali i tu se nalaze dan danas. Blizu Novog Sada nalazi se najmanja opstina u Vojvodini Backi Petrovac i cine je cetiri naselja : Backi Petrovac, Glozan, Kulpin i Maglic. U Backom Petrovcu i Glozanu pretezno zive Slovaci dok u i u Kulpinu zivi i narod slovacke nacionalnosti pored srbskog naroda a u Maglicu pretezno zivi narod srbske nacionalnosti. U blizini ovih sela nalazi se jos jedno slovacko selo Kisac. Ovo su samo neka od mnogih Slovackih sela u Vojvodini i uopste u Srbiji.
Glozan